Ladki Bahin KYC Problem महाराष्ट्र शासनाच्या ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण’ योजनेने राज्यातील करोडो महिलांना आर्थिक आधार दिला आहे. मात्र, २०२५ च्या उत्तरार्धात आणि २०२६ च्या सुरुवातीला अनेक महिलांच्या खात्यात पैसे येणे बंद झाले होते. याचे मुख्य कारण KYC (Know Your Customer) मधील त्रुटी आणि तांत्रिक अडचणी असल्याचे समोर आले आहे.
लाभ बंद झालेल्या लाडक्या बहिणींना दिलासा;
ज्या महिलांचे लाभ बंद झाले आहेत, त्यांच्यासाठी आता राज्य सरकारने फेरतपासणी (Re-verification) आणि KYC दुरुस्ती मोहिमेची घोषणा केली आहे. या विषयावर सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
१. लाडकी बहीण योजना २०२६: सद्यस्थिती आणि समस्या
२०२४ मध्ये सुरू झालेली ही योजना २०२६ मध्ये अधिक व्यापक झाली आहे. मात्र, आधार कार्ड बँक खात्याशी लिंक नसणे, बँक विलीनीकरण (Merger) किंवा अर्जातील माहिती आणि बँक कागदपत्रांमधील तफावत यामुळे लाखो महिलांचे हप्ते थांबले आहेत.
लाभ बंद झालेल्या लाडक्या बहिणींना दिलासा;
लाभ बंद होण्याची प्रमुख कारणे:
-
आधार-बँक लिंकिंग (NPCI Mapping): बँक खाते आधारशी जोडलेले असूनही ते NPCI सर्व्हरवर मॅप नसल्यास पैसे जमा होत नाहीत.
-
KYC अपडेट नसणे: अनेक महिलांनी गेल्या अनेक वर्षांपासून बँकेत जाऊन आपले KYC अपडेट केलेले नाही.
-
चुकीचा बँक तपशील: आयएफएससी (IFSC) कोड बदलणे किंवा खाते बंद (Dormant) असणे.
-
अर्जातील तफावत: लग्नानंतरचे नाव आणि माहेरचे नाव यांमधील बदलामुळे पडताळणीत अडथळे येणे.
२. सरकारचा मोठा निर्णय: फेरतपासणीची प्रक्रिया
ज्या पात्र महिलांना लाभ मिळत होता पण अचानक तो बंद झाला, अशा महिलांसाठी सरकारने विशेष फेरतपासणी मोहीम राबवण्याचे आदेश दिले आहेत.
लाभ बंद झालेल्या लाडक्या बहिणींना दिलासा;
फेरतपासणीमध्ये काय होणार?
१. पात्रतेची पुनर्रचना: ज्यांचे अर्ज तांत्रिक कारणास्तव बाद झाले आहेत, त्यांचे अर्ज पुन्हा ओपन केले जातील.
२. अंगणवाडी सेविकांची मदत: गावपातळीवर अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीस घरोघरी जाऊन ज्यांचे पैसे थांबले आहेत, त्यांच्याकडून माहिती गोळा करतील.
३. कॅम्पचे आयोजन: प्रत्येक तालुक्यात आणि प्रभागात विशेष ‘KYC कॅम्प’ आयोजित केले जातील.
३. KYC समस्येचे निराकरण कसे करावे? (Step-by-Step Guide)
जर तुमचा लाभ बंद झाला असेल, तर खालील पावले उचला:
अ) बँक खात्याची तपासणी (NPCI Mapping)
सर्वात आधी तुमच्या बँकेत जाऊन तुमचे खाते Aadhaar Seeded आहे का, याची खात्री करा. केवळ आधार लिंक असणे पुरेसे नाही, तर ते DBT (Direct Benefit Transfer) साठी सक्रिय असणे आवश्यक आहे.
लाभ बंद झालेल्या लाडक्या बहिणींना दिलासा;
ब) ‘नारी शक्ती दूत’ अॅप किंवा पोर्टलवर अपडेट
२०२६ च्या नवीन अपडेटनुसार, अर्जात दुरुस्ती करण्यासाठी पोर्टलवर ‘Edit’ चा पर्याय देण्यात आला आहे. तिथे जाऊन तुमचा नवीन मोबाईल नंबर किंवा बँक तपशील अपडेट करा.
क) नवीन बँक खाते पर्याय
जर जुन्या बँकेत तांत्रिक अडचणी येत असतील, तर India Post Payments Bank (IPPB) मध्ये खाते उघडण्याचा सल्ला सरकार देत आहे. पोस्टातील खात्यांना आधार लिंकिंग प्रक्रिया जलद होते.
४. आवश्यक कागदपत्रे (फेरतपासणीसाठी)
फेरतपासणीच्या वेळी खालील कागदपत्रे तयार ठेवा:
-
आधार कार्ड (अपडेटेड पत्त्यासह)
-
बँक पासबुक (ज्यावर फोटो आणि स्पष्ट बँक तपशील असेल)
-
रेशन कार्ड
-
उत्पन्नाचा दाखला (किंवा पिवळे/केशरी रेशन कार्ड)
-
हमीपत्र (स्वयंघोषणा पत्र)
५. २०२६ मधील नवीन नियम आणि अटी
सरकारने प्रक्रियेत पारदर्शकता आणण्यासाठी काही नवीन निकष लावले आहेत:
-
मोबाईल क्रमांक अनिवार्य: आधार कार्डाशी जो मोबाईल नंबर लिंक आहे, तोच अर्जात असणे आवश्यक आहे.
-
ई-KYC: आता बायोमेट्रिक किंवा ओटीपी द्वारे ई-KYC पूर्ण करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.
६. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
| प्रश्न | उत्तर |
| माझे ३ हप्ते आले पण ४ था आला नाही, काय करावे? | तुमचे बँक खाते ‘Dormant’ झाले असू शकते. बँकेत जाऊन व्यवहार करा आणि KYC अपडेट करा. |
| फेरतपासणी कुठे होईल? | तुमच्या जवळच्या सेतु केंद्रात, अंगणवाडी केंद्रात किंवा महा-ई-सेवा केंद्रात. |
| बँक खाते बदलता येईल का? | हो, पोर्टलवर लॉगिन करून तुम्ही नवीन बँक खात्याची माहिती जोडू शकता. |
निष्कर्ष
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेचा लाभ एकाही पात्र महिलेपासून वंचित राहू नये, हा सरकारचा उद्देश आहे. जर तुमचा लाभ तांत्रिक कारणास्तव बंद झाला असेल, तर घाबरून न जाता तातडीने बँक KYC पूर्ण करा आणि आपल्या भागातील अंगणवाडी सेविकांशी संपर्क साधा. २०२६ मध्ये ही फेरतपासणी प्रक्रिया जलद गतीने राबवली जात आहे.